Nie zdążysz spłacić na czas? Zrób to w tej kolejności

1. Policz, ile brakuje i na jak długo

Sprawdź w umowie termin spłaty i kwotę do zapłaty. Policz, ile z tego masz, ile brakuje i kiedy możesz mieć resztę. Z tymi liczbami wiesz, o co prosić pożyczkodawcę: o ile dni odroczenia i czy część możesz zapłacić od razu.

Jeśli to pierwsza pożyczka za 0 zł, sprawdź też, co dzieje się po terminie: u części firm promocja przepada i trzeba zapłacić prowizję i odsetki (krok 5).

2. Odezwij się do pożyczkodawcy przed terminem

UOKiK pisze, że możesz poprosić instytucję finansową o odroczenie spłaty, na przykład o kilka dni, tygodni czy miesięcy. Sześć firm z naszego porównania podaje, jak się z nimi skontaktować w takiej sytuacji:

Źródła tych informacji, z datą odczytu, są na stronie każdej firmy w katalogu pożyczkodawców.

3. Zapytaj o przedłużenie i jego koszt

Ustawa o kredycie konsumenckim pozwala pożyczkodawcy zgodzić się na restrukturyzację długu, na Twój wniosek i jeśli uzasadnia to Twoja sytuacja (art. 21a ust. 3). Ustawa podaje przykłady: wydłużenie okresu umowy, odroczenie spłaty, zawieszenie spłaty, częściowe spłaty i częściowe umorzenie. Firma nie ma obowiązku się zgodzić: ustawa mówi, że może.

Gdy termin minie, pożyczkodawca musi wezwać Cię do spłaty i wyznaczyć na nią co najmniej 14 dni roboczych od otrzymania wezwania (art. 21a ust. 1).

Zapytaj też, ile kosztuje odroczenie. Jeśli firma odroczy spłatę w ciągu 120 dni od wypłaty pożyczki, wszystkie koszty i opłaty za odroczenie naliczone w tym okresie dolicza się do pozaodsetkowych kosztów pożyczki, a ich limit z art. 36a liczy się od kwoty pożyczki udzielonej i wypłaconej przed odroczeniem (art. 36b).

Wandoo podaje, że refinansowanie to przesunięcie terminu spłaty o 30 dni za dodatkową prowizją, a przy udokumentowanych przejściowych trudnościach możliwy jest indywidualny plan spłaty w dwóch ratach. Avinto i SMART Pożyczka piszą o refinansowaniu u innego, nowego pożyczkodawcy, które kosztuje dodatkowo.

4. Nie bierz nowej pożyczki na spłatę starej

Refinansowanie u nowego pożyczkodawcy oznacza nową umowę. Rzecznik Finansowy w komunikacie z 13 czerwca 2022 r. opisuje „rolowanie” jako udzielenie kolejnego kredytu, którego cała kwota idzie na spłatę zobowiązania u innego kredytodawcy. Problem w tym, jak pisze Rzecznik, że „nowa” umowa jest obciążona kolejnymi kosztami, najczęściej nazywanymi opłatami za „refinansowanie” lub „przedłużenie umowy”.

UOKiK ostrzega, że pod pozorem konsolidacji często oferowany jest kolejny kredyt, a zadłużenie i rata rosną.

Gdy kolejnej pożyczki udziela ta sama firma albo podmiot z nią powiązany, w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej i zanim spłacisz ją w całości, limit kosztów pozaodsetkowych liczy się od kwoty pierwszej pożyczki, a koszty pozaodsetkowe wszystkich tych pożyczek się sumuje (art. 36c).

Zanim weźmiesz nową pożyczkę, zapytaj obecnego pożyczkodawcę o odroczenie albo restrukturyzację (kroki 2 i 3) i sprawdź, gdzie dostać bezpłatną pomoc (krok 7).

5. Co firma może naliczyć po terminie

Za czas opóźnienia firma może naliczać odsetki za opóźnienie, ale nie wyższe niż odsetki maksymalne za opóźnienie, czyli dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego). Gdy umowa przewiduje więcej, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie (§ 2²). Od 5 marca 2026 r. odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,25% w skali roku, więc odsetki maksymalne za opóźnienie to 18,5% w skali roku.

Mogą do tego dojść opłaty z tytułu zaległości w spłacie, ale ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza całość: opłaty i odsetki za opóźnienie należą się łącznie najwyżej w kwocie odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonych od kwoty zaległości (art. 33a). Nadwyżka się nie należy.

Przy pierwszej pożyczce za 0 zł spóźnienie może kosztować więcej. Tak opisują to same firmy:

Warunki promocji każdej firmy są na stronie pierwsza pożyczka za darmo.

6. Kiedy dług trafi do rejestrów

Instytucja pożyczkowa przekazuje informację o zaległościach w spłacie instytucjom, o których mowa w art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, lub biuru informacji gospodarczej (art. 9a ust. 8 ustawy o kredycie konsumenckim). Kuki i Finbo podają, że dane mogą trafić do biur informacji gospodarczej.

Do biura informacji gospodarczej wierzyciel może przekazać dane o długu konsumenta tylko wtedy, gdy są spełnione łącznie warunki z art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych:

• Dług wynika z określonego stosunku prawnego, w szczególności z umowy o kredyt konsumencki.
• Wymagalne długi wobec tego wierzyciela wynoszą łącznie co najmniej 200 zł i są wymagalne od co najmniej 30 dni.
• Od wysłania listem poleconym albo doręczenia do rąk własnych wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych, z nazwą i adresem siedziby biura, minął co najmniej miesiąc.
• Od dnia wymagalności długu nie minęło 6 lat (przy roszczeniu stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem albo ugodą, o których mowa w ustawie, liczy się 6 lat od dnia stwierdzenia).

BIK podaje, że informacje o opóźnieniu w spłacie ponad 60 dni przetwarza jeszcze 5 lat po zamknięciu zobowiązania, nawet bez Twojej zgody, jeśli minęło 30 dni od zawiadomienia Cię o tym zamiarze. Prawo bankowe pozwala na to najdłużej 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania (art. 105a ust. 3 i 5). Więcej w poradniku Czego pożyczkodawca szuka w BIK i KRD?

7. Gdzie po bezpłatną pomoc

Portal gov.pl (Ministerstwo Sprawiedliwości) kieruje po bezpłatną poradę obywatelską osoby w trudnej sytuacji życiowej, które potrzebują na przykład pomocy w rozłożeniu długu na raty albo w spłacie chwilówek. Informacje są na stronie „Skorzystaj z nieodpłatnych porad prawnych, obywatelskich i mediacji”.

W sporze z firmą pożyczkową bezpłatną poradę, jak podaje KNF, można uzyskać u Rzecznika Finansowego, u powiatowych lub miejskich rzeczników konsumentów oraz w pozarządowych organizacjach konsumenckich, takich jak Federacja Konsumentów i Stowarzyszenie Konsumentów Polskich.