Czego pożyczkodawca szuka w BIK i KRD?

Firma musi ocenić Twoją zdolność kredytową

Każdy kredytodawca przed zawarciem umowy musi ocenić Twoją zdolność kredytową (art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim). Chodzi o ocenę, czy jesteś w stanie spłacić pożyczkę wraz z odsetkami w terminach z umowy (art. 5 pkt 16). Firma opiera ją na informacjach od Ciebie albo z odpowiednich baz danych lub własnych zbiorów danych, a na jej żądanie musisz przedstawić dokumenty i informacje potrzebne do oceny (art. 9 ust. 2 i 3).

Instytucje pożyczkowe mają od 18 maja 2023 r. dodatkowe zasady (art. 9a). Mogą udzielić pożyczki tylko po pozytywnej ocenie, a ocenę opierają na danych od zaufanych dostawców, w szczególności instytucji, o których mowa w art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, lub biur informacji gospodarczej (ust. 1 i 2).

Jeśli te dane nie pozwalają ocenić zdolności kredytowej, a firma nie ma innych wiarygodnych danych, odbiera od Ciebie oświadczenie o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego wraz z dokumentami potwierdzającymi dochody. Oświadczenie z dokumentami jest wymagane także wtedy, gdy całkowita kwota pożyczki przekracza dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (ust. 3). Tych wymogów nie stosuje się, gdy odsetki i pozaodsetkowe koszty z umowy są razem niższe od połowy sumy dwóch ustawowych maksimów: maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu i odsetek maksymalnych (ust. 7).

BIK: historia spłat i jak długo w nim zostaje

BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej, podaje, że utworzyły je w 1997 r. banki i Związek Banków Polskich na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego. To ten przepis wskazuje ustawa o kredycie konsumenckim, gdy mówi o źródłach danych do oceny zdolności kredytowej (art. 9a ust. 2).

Biuro Informacji Kredytowej opisuje to tak: gdy bierzesz kredyt albo pożyczasz pieniądze online, instytucja finansowa sprawdza w BIK Twoją historię kredytową, a w trakcie spłaty informuje BIK, czy płacisz terminowo, czy z opóźnieniami.

W poradniku z 21 kwietnia 2023 r. BIK pisał, że prawie wszystkie czołowe instytucje pożyczkowe na polskim rynku sprawdzają w BIK wiarygodność finansową klientów, przekazują informacje o pożyczkach i regularnie aktualizują dane o terminowości spłat. Ustawa o kredycie konsumenckim, w przepisie obowiązującym od 18 maja 2023 r., mówi o każdej instytucji pożyczkowej: po udzieleniu pożyczki niezwłocznie przekazuje informację o niej instytucjom, o których mowa w art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, a informację o zaległościach tym instytucjom lub biuru informacji gospodarczej (art. 9a ust. 8).

Prawo bankowe podaje te same progi: po wygaśnięciu zobowiązania bez zgody można przetwarzać dane osoby, która go nie wykonała lub spóźniła się ze spłatą ponad 60 dni, jeśli od poinformowania jej o takim zamiarze minęło co najmniej 30 dni (art. 105a ust. 3). Ustawa mówi przy tym o okresie nie dłuższym niż 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania (ust. 5), BIK o 5 latach. Poza tym przypadkiem przetwarzanie po wygaśnięciu zobowiązania wymaga co do zasady pisemnej zgody, którą można w każdej chwili odwołać (ust. 2).

Biura informacji gospodarczej: kiedy może tam trafić dług

KRD to potoczna nazwa jednego z takich biur: jego pełna nazwa to Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A. Innym jest BIG InfoMonitor, który według BIK gromadzi i udostępnia informacje gospodarcze o przeterminowanym zadłużeniu osób i firm.

Ustawa o kredycie konsumenckim wymienia też biura informacji gospodarczej (art. 9a ust. 2). Wierzyciel może przekazać do takiego biura dane o długu konsumenta tylko wtedy, gdy są spełnione łącznie cztery warunki z art. 14 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych:

• Dług wynika z określonego stosunku prawnego, w szczególności z umowy o kredyt konsumencki.
• Wymagalne długi wobec tego wierzyciela wynoszą łącznie co najmniej 200 zł i są wymagalne od co najmniej 30 dni.
• Od wysłania listem poleconym albo doręczenia do rąk własnych wezwania do zapłaty minął co najmniej miesiąc. Wezwanie musi zawierać ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z nazwą i adresem siedziby tego biura.
• Od dnia wymagalności długu nie minęło 6 lat (przy roszczeniu stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem albo ugodą, o których mowa w ustawie, liczy się 6 lat od dnia stwierdzenia).

Jeśli dostaniesz takie wezwanie, od jego wysłania albo doręczenia do przekazania danych musi minąć co najmniej miesiąc. Co robić, gdy brakuje pieniędzy na spłatę, opisujemy w poradniku Nie zdążysz spłacić na czas?

Co sprawdzają firmy z naszego porównania

Tak opisują sprawdzanie wniosku same firmy, na swoich stronach. To ich deklaracje, nie nasze ustalenia. Kolejność alfabetyczna.

Kuki i Finbo wśród wymagań podają brak opóźnień w spłatach w innych instytucjach finansowych. Źródła wszystkich tych deklaracji, z datą odczytu, są na stronie każdej firmy w katalogu pożyczkodawców. Co znaczą hasła „bez BIK” i „bez odmowy”, wyjaśniamy w poradniku Pożyczka bez BIK i bez odmowy.

„Pożyczka bez BIK”: co może znaczyć taka reklama

Nie może znaczyć pożyczki bez sprawdzania. Ocena zdolności kredytowej jest obowiązkowa przed każdą umową (art. 9 ust. 1), a instytucja pożyczkowa udziela pożyczki tylko po pozytywnej ocenie (art. 9a ust. 1).

Może znaczyć, że firma nie pyta akurat BIK, tylko inne bazy, na przykład biura informacji gospodarczej, które ustawa wymienia wśród źródeł danych do oceny (art. 9a ust. 2). SMART Pożyczka podaje (tabela wyżej), że przy wniosku nie odpytuje się BIK, ale o udzielonych pożyczkach pożyczkodawca informuje BIK.

Jak sprawdzić siebie przed wnioskiem

BIK podaje w poradniku z 28 kwietnia 2023 r., że wszystkie informacje przekazywane do BIK przez banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe możesz sprawdzić, pobierając Raport BIK na swój temat.

Przygotuj też dokumenty potwierdzające dochód, bo firma może o nie poprosić (art. 9 ust. 3). Jak sprawdzić samą firmę, opisujemy w poradniku Jak sprawdzić, czy firma pożyczkowa działa legalnie?